Adam Ryszard Sokólski

          harcerz, nauczyciel, żołnierz

        Polski Podziemnej

       1912-1987

 Nakskov 16 września 1939r.

"Ze spokojnym sumieniem piszę, że nie potrzebujesz się mię, Kochany Tatusiu, wstydzić. Nazwiska nie splamiłem. Honor miałem zawsze w cenie".  

(Z listu do rodziców  przed planowanym wyjazdem na wojnę do Polski)

Podstawowe fakty i daty z życia Adama Ryszarda Sokólskiego

·        Urodził się 27. 05. 1912 w Żyrardowie, pow. Błonie woj. warszawskie.

·        W 1914 r. na skutek przymusowej ewakuacji zarządzonej przez ówczesne władze rosyjskie wyjechał z rodziną do Rosji.

·        Po zajęciu Homla przez okupacyjne wojska niemieckie został wraz z rodzicami przymusowo przeniesiony do Westfalii, gdzie ojciec pracował w kopalni węgla.

·        Do Polski rodzina wróciła w 1918 r. Ojciec na skutek przejść wojennych bardzo ciężko chorował. Po wyzdrowieniu podjął pracę w Państwowej Żegludze Rzecznej w Warszawie, później w Gdyni.

·        Adam w latach 1919-21 uczęszczał do szkoły powszechnej w Warszawie.

·        W latach 1921-23 uczył się w Gimnazjum Realnym w Żyrardowie.

·        W lipcu 1938 r. uzyskał stopień instruktorski Podharcmistrza ZHP.

·        W latach 1938-43 pracował jako nauczyciel języka polskiego i instruktor oświatowy oraz harcerski w Nakskov w Danii.

·        W latach 1938-39 redagował pismo „Polacy w Danii” jako organ prasowy Związku Polaków w Danii.

·        30 09 1938 r. zwraca się do Wydziału Zagranicznego Głównej Kwatery Harcerzy w Warszawie jako ochotnik w związku z zrządzoną rejestracją harcerzy do Ochotniczego Korpusu Zaolziańskiego. Zostaje przydzielony do I Batalionu Korpusu a następnie zwolniony 03.10. 1938r.

·        We wrześniu 1939r. podjął decyzję o wyjeździe do Polski na wojnę. 16 września napisał pożegnalny list do rodziców. Wyjazd nie doszedł do skutku.

·        W listopadzie 1941r. utworzył w Nakskov dętą orkiestrę polską na 14 instrumentów. Dyrygentem był Duńczyk. Zakupiono dla orkiestry 2 puzony i werbel.

·        W czerwcu 1942 utworzył organizację wywiadowczą „Felicja 1”, którą kierował do 1943r.

·        28 października 1943 ostrzeżony przez kuriera przed aresztowaniem przez Niemców przedostał się do Szwecji.

·        1 stycznia 1944 zwraca się do polskiego Poselstwa w Sztokholmie o przyjęcie jako ochotnika do wojska w Anglii. Dostaje skierowanie do pracy w Konsulacie w Malmoe.

·        Do lipca 1945r. pracuje w Konsulacie w Malmoe.

·        24 maja 1945r. Związek Polaków w Danii Zarząd Główny zwraca się z prośbą o powrót Sokólskiego do Nakskov. Nie uzyskuje On jednak stałej wizy w Danii.

·        W latach 1945-46 pełni funkcję  instruktora oświatowego w poł. Szwecji. Zakłada polskie szkoły, organizuje drużyny harcerskie. Instruktorzy mianują Go Komendantem Harcerzy w Szwecji.

·        W 1946 r. zostaje Delegatem Związku Polaków w Danii i Związku Polaków w Szwecji oraz Związku Polaków w Norwegii  na Światowy Zjazd Przedstawicieli Emigracji Europejskich w Brukseli 17-20 X.

·        W latach 1947-1973 zostaje zatrudniony w fabryce maszyn do liczenia „Addo” oraz w Securitas w Malmoe.

·        W 1973 przeszedł na emeryturę.

·        Adam Sokólski zmarł w 1987 r. i został pochowany 20 stycznia na cmentarzu ØstraKyrkogården w Malmæ. Żegnała Go rodzina, garstka przyjaciół i historyk polski z Danii, Włodzimierz Wojciechowski, który przyjechał na pogrzeb Adama ze sztandarem Związku Robotników Polskich w Nakskov.

Dzięki staraniom Konsula Generalnego w Malmoe, pana Jarosława Łasińskiego i TKOP w Danii, opiekę nad grobem Adama Sokólskiego w Malmoe roztoczy Polski Związek Młodzieży Katolickiej w Malmoe "Polonika".

    Dnia 19 stycznia 2008r. odbyła się prelekcja w klubie dyskusyjnym "Agora" w Kopenhadze poświęcona Adamowi Sokólskiemu.

W. Wojciechowski: Udział polskiego szkolnictwa w Nakskov w życiu polskiej emigracji w Danii 1938-1943. Kopenhhaga 1985 maszynopis,

W. Wojciechowski: Fakty i wydarzenia związane z powstaniem i działalnością w Danii Polskiej Organizacji Podziemnej Felicja w czasie II wojny światowej. Kopenhaga 1995 maszynopis

 G. Nellemann: For Danmark fredhed og Polens ære. København 1989

 E. Olszewski: Emigracja polska w Danii 1983-1993. Warszawa-Lublin 1993

E. Przybojewski, R. Strzelbicki, G. S. Tomaszewski: Wolność Danii i honor Polski.Felicja-Polski wywiad w Danii

1939-1945.Biuletyn Informacyjny. Wydanie Specjalne. Kopenhaga 1995. s18-23.

Dokumenty przekazane TKOP w Danii przez Marylę Sarnowską ze Szwecji.

Maria Małaśnicka Miedzianogóra: Śladami pamięci i niepamięci. Informator Polski 2007 nr 4

Anna Nogal: Wspomnienie o Adamie Sokólskim. Informator Polski 2007 nr 4