Edu - TractusTowarzystwo Krzewienia Oświaty Polskiej w Danii Polsk Oplysnings Forbund i Danmark

               Adam Ryszard Sokólski

          harcerz, nauczyciel, żoÅ‚nierz

        Polski Podziemnej

       1912-1987

 

 Nakskov 16 wrzeÅ›nia 1939r.

 

"Ze spokojnym sumieniem piszÄ™, że nie potrzebujesz siÄ™ miÄ™, Kochany Tatusiu, wstydzić. Nazwiska nie splamiÅ‚em. Honor miaÅ‚em zawsze w cenie".  

(Z listu do rodziców  przed planowanym wyjazdem na wojnÄ™ do Polski)


 

Podstawowe fakty i daty z życia Adama Ryszarda Sokólskiego

 

·        UrodziÅ‚ siÄ™ 27. 05. 1912 w Å»yrardowie, pow. BÅ‚onie woj. warszawskie.

·        W 1914 r. na skutek przymusowej ewakuacji zarzÄ…dzonej przez ówczesne wÅ‚adze rosyjskie wyjechaÅ‚ z rodzinÄ… do Rosji.

·        Po zajÄ™ciu Homla przez okupacyjne wojska niemieckie zostaÅ‚ wraz z rodzicami przymusowo przeniesiony do Westfalii, gdzie ojciec pracowaÅ‚ w kopalni wÄ™gla.

·        Do Polski rodzina wróciÅ‚a w 1918 r. Ojciec na skutek przejść wojennych bardzo ciężko chorowaÅ‚. Po wyzdrowieniu podjÄ…Å‚ pracÄ™ w PaÅ„stwowej Å»egludze Rzecznej w Warszawie, później w Gdyni.

·        Adam w latach 1919-21 uczÄ™szczaÅ‚ do szkoÅ‚y powszechnej w Warszawie.

·        W latach 1921-23 uczyÅ‚ siÄ™ w Gimnazjum Realnym w Å»yrardowie.

·        W lipcu 1938 r. uzyskaÅ‚ stopieÅ„ instruktorski Podharcmistrza ZHP.

·        W latach 1938-43 pracowaÅ‚ jako nauczyciel jÄ™zyka polskiego i instruktor oÅ›wiatowy oraz harcerski w Nakskov w Danii.

·        W latach 1938-39 redagowaÅ‚ pismo „Polacy w Danii” jako organ prasowy ZwiÄ…zku Polaków w Danii.

·        30 09 1938 r. zwraca siÄ™ do WydziaÅ‚u Zagranicznego GÅ‚ównej Kwatery Harcerzy w Warszawie jako ochotnik w zwiÄ…zku z zrzÄ…dzonÄ… rejestracjÄ… harcerzy do Ochotniczego Korpusu ZaolziaÅ„skiego. Zostaje przydzielony do I Batalionu Korpusu a nastÄ™pnie zwolniony 03.10. 1938r.

·        We wrzeÅ›niu 1939r. podjÄ…Å‚ decyzjÄ™ o wyjeździe do Polski na wojnÄ™. 16 wrzeÅ›nia napisaÅ‚ pożegnalny list do rodziców. Wyjazd nie doszedÅ‚ do skutku.

·        W listopadzie 1941r. utworzyÅ‚ w Nakskov dÄ™tÄ… orkiestrÄ™ polskÄ… na 14 instrumentów. Dyrygentem byÅ‚ DuÅ„czyk. Zakupiono dla orkiestry 2 puzony i werbel.

·        W czerwcu 1942 utworzyÅ‚ organizacjÄ™ wywiadowczÄ… „Felicja 1”, którÄ… kierowaÅ‚ do 1943r.

·        28 października 1943 ostrzeżony przez kuriera przed aresztowaniem przez Niemców przedostaÅ‚ siÄ™ do Szwecji.

·        1 stycznia 1944 zwraca siÄ™ do polskiego Poselstwa w Sztokholmie o przyjÄ™cie jako ochotnika do wojska w Anglii. Dostaje skierowanie do pracy w Konsulacie w Malmoe.

·        Do lipca 1945r. pracuje w Konsulacie w Malmoe.

·        24 maja 1945r. ZwiÄ…zek Polaków w Danii ZarzÄ…d GÅ‚ówny zwraca siÄ™ z proÅ›bÄ… o powrót Sokólskiego do Nakskov. Nie uzyskuje On jednak staÅ‚ej wizy w Danii.

·        W latach 1945-46 peÅ‚ni funkcjÄ™  instruktora oÅ›wiatowego w poÅ‚. Szwecji. ZakÅ‚ada polskie szkoÅ‚y, organizuje drużyny harcerskie. Instruktorzy mianujÄ… Go Komendantem Harcerzy w Szwecji.

·        W 1946 r. zostaje Delegatem ZwiÄ…zku Polaków w Danii i ZwiÄ…zku Polaków w Szwecji oraz ZwiÄ…zku Polaków w Norwegii  na Åšwiatowy Zjazd Przedstawicieli Emigracji Europejskich w Brukseli 17-20 X.

·        W latach 1947-1973 zostaje zatrudniony w fabryce maszyn do liczenia „Addo” oraz w Securitas w Malmoe.

·        W 1973 przeszedÅ‚ na emeryturÄ™.

·        Adam Sokólski zmarÅ‚ w 1987 r. i zostaÅ‚ pochowany 20 stycznia na cmentarzu ØstraKyrkogården w Malmæ. Å»egnaÅ‚a Go rodzina, garstka przyjacióÅ‚ i historyk polski z Danii, WÅ‚odzimierz Wojciechowski, który przyjechaÅ‚ na pogrzeb Adama ze sztandarem ZwiÄ…zku Robotników Polskich w Nakskov.

DziÄ™ki staraniom Konsula Generalnego w Malmoe, pana JarosÅ‚awa ŁasiÅ„skiego i TKOP w Danii, opiekÄ™ nad grobem Adama Sokólskiego w Malmoe roztoczy Polski ZwiÄ…zek MÅ‚odzieży Katolickiej w Malmoe "Polonika".

    Dnia 19 stycznia 2008r. odbyÅ‚a siÄ™ prelekcja w klubie dyskusyjnym "Agora" w Kopenhadze poÅ›wiÄ™cona Adamowi Sokólskiemu.

   Prezes "Agory" Krystyna Ellehauge wprowadza czÅ‚onków klubu w problematykÄ™ prelekcji.
W dniu 14 marca 2009 roku zÅ‚ożyliÅ›my kwiaty na grobie Adama Sokólskiego i zapaliliÅ›my lampkÄ™. Z dużą satysfakcjÄ… informujemy, że Konsul Generalny w Malmoe dotrzymaÅ‚ obietnicy zÅ‚ożonej TKOP. Na grobie hcm. Adama zastaliÅ›my wiÄ…zankÄ™ z szarfÄ… Konsulatu.

Opracowano na podstawie: 

W. Wojciechowski: Udział polskiego szkolnictwa w Nakskov w życiu polskiej emigracji w Danii 1938-1943. Kopenhhaga 1985 maszynopis,

W. Wojciechowski: Fakty i wydarzenia związane z powstaniem i działalnością w Danii Polskiej Organizacji Podziemnej Felicja w czasie II wojny światowej. Kopenhaga 1995 maszynopis

 G. Nellemann: For Danmark fredhed og Polens ære. København 1989

 E. Olszewski: Emigracja polska w Danii 1983-1993. Warszawa-Lublin 1993

E. Przybojewski, R. Strzelbicki, G. S. Tomaszewski: Wolność Danii i honor Polski.Felicja-Polski wywiad w Danii

1939-1945.Biuletyn Informacyjny. Wydanie Specjalne. Kopenhaga 1995. s18-23.

Dokumenty przekazane TKOP w Danii przez MarylÄ™ SarnowskÄ… ze Szwecji.

Maria MaÅ‚aÅ›nicka Miedzianogóra: Åšladami pamiÄ™ci i niepamiÄ™ci. Informator Polski 2007 nr 4

Anna Nogal: Wspomnienie o Adamie Sokólskim. Informator Polski 2007 nr 4