Mitologia Narodowa - O Piaście synu Chościska.

Mieszkańcami gościnnego domu byli: niejaki Piast, syn Chościska, i żona jego imieniem Rzepka; oboje oni z całego serca starali się wedle możności zaspokoić potrzeby gości, a widząc ich roztropność, gotowali się pewien poufny zamysł, jaki mieli, wykonać za ich doradą. Gdy usiadłszy wedle zwyczaju rozmawiali tak o różnych rzeczach, a przybysze zapytali, czy mają co do picia, gościnny oracz odpowiedział: "Mam ci ja beczułkę [dobrze] sfermentowanego piwa, które przygotowałem na postrzyżyny jedynego syna, jakiego mam, lecz cóż znaczy taka odrobina? Wypijcie je, jeśli wola!" Postanowił bowiem ów ubogi wieśniak w czasie, gdy książę jego pan będzie urządza! ucztę dla synów - bo kiedy indziej nie mógłby tego zrobić dla zbytniego ubóstwa - przyrządzić nieco lepszego jedzenia na postrzyżyny swego malca i zaprosić paru równie ubogich przyjaciół nie na ucztę, lecz raczej na skromną zakąskę; toteż karmił prosiaka, którego przeznaczał na ową potrzebę.

Dziwne rzeczy opowiem, lecz któż potrafi pojąć wielkie sprawy Boże? albo któż poważy się zagłębiać w dociekania nad dobrodziejstwami Boga, który już w tym życiu niejednokrotnie wynosi pokorę biednych i nie waha się wynagradzać gościnności nawet u pogan?

Goście tedy każą spokojnie .Piastowi nalewać piwo, bo dobrze wiedzieli, że przez picie nie ubędzie go, lecz przybędzie. I tak ciągle miało przybywać piwa, aż napełniono nim wszystkie wypożyczone naczynia, a natomiast ci, co ucztowali u księcia, znaleźli [swoje naczynia] puste. Polecają też zabić wspomnianego prosiaka, którego mięsem - rzecz nie do wiary - napełnić miano dziesięć naczyń, zwanych po słowiańsku "cebry". Piast i Rzepka tedy na widok tych cudów, co się działy, przeczuwali w nich jakąś ważną wróżbę dla syna, i luz zamierzali zaprosić księcia i jego biesiadników, lecz nie śmieli nie zapytawszy wpierw o to wędrowców. Po cóż zwlekać? - za radą więc i zachętą gości pan ich książę i jego wszyscy współbiesiadnicy zaproszeni zostają przez kmiotka Piasta, a zaproszony książę wcale nie uważał sobie za ujmę zajść do swojego wieśniaka.

Jeszcze bowiem księstwo polskie nie było tak wielkie, ani też książę kraju nie wynosił się jeszcze taką pychą i dumą i nie występował tak okazale otoczony tak licznym orszakiem wasali. Skoro więc urządzono zwyczajową ucztę i pod dostatkiem przyrządzono wszystkiego, goście owi postrzygli chłopca i nadali mu imię Siemowita na wróżbę przyszłych losów." Gall Anonim, Kronika Polska

 Alicja Teresa Grodzka, Hanka Pedersen Kamecka, Renata Kubicka-Tracz, Roman Śmigielski, Urszula Śmigielska

O Piaście synu Chościska

Scenariusz lekcji opracowany na kursie nauczycieli

Kopenhaga listopad 2008

Cele

Poszerzenie wiadomości o Piaście - legendarnym założycielu pierwszej polskiej dynastii królewskiej i państwa polskiego,

Poznanie fragmentów kroniki Galla Anonima,

Analiza mitu – kategorie nadawczo-odbiorcze, środki artystyczne,

Poznanie elementów historyczno-kulturowych Polski Średniowiecznej,

Poszerzenie słownictwa,

Doskonalenie kultury żywego słowa

Środki dydaktyczne

Fragmenty Kroniki Polskiej Galla Anonima

Słownik Symboli,

Słownik Mitów i Tradycji Kultury,

Słownik Etymologiczny,

Słownik Języka Polskiego,

Słownik Historyczny

W. Broniewski fr. poematu ”Popiel i Piast”

Rysunki

Przebieg lekcji

• Lektura mitu o Piaście synu Chościska  według Galla Anonima
• Analiza mitu
• pojęcie prehistorii i historii
• miejsce wydarzeń - ziemie Polan - obecna Wielkopolska
• osoby: Piast - oracz, kmiotek, kmieć, wieśniak, Rzepka - żona Piasta, Siemowit - syn Piasta i Rzepki, Przybysze – nieznani wędrowcy, Książę - suweren, Biesiadnicy -  wasale suweren
• narrator i jego strategia - kto opowiada?, co o nim wiemy ?, jakim językiem się posługuje?, jak komunikuje się z czytelnikiem?,

·       Opis wydarzenia – inicjacja - postrzyżyny i  ich znaczenie, uczta i menu: beczułka ze sfermentowanym piwem i cebry z prosiakiem,

·         Aluzje ewangeliczne – rozmnożenie pokarmu, przepowiednia

3. System wartości eksponowany w micie i rodzaj nagrody
   • Poganin- chrześcijanin
   • Pokora-pycha
   • Ubóstwo-przepych
   • Bieda-bogactwo
   • Goscinność-niegoscinność
   • Nagroda – przepowiednia przyszłych pomyślnych losów dla Polski
4. Elementy wiedzy o Polsce średniowiecznej
   • System feudalny – suweren i wasale
   • Tradycje kulturowe – imiona, postrzyżyny, sposoby świętowania, kultura materialna – cebry, beczułki, fermentacja piwa

      5. Mit w poezji

• Recytacja fr. poematu W. Broniewskiego

Narrator

„(...)I wiedzie Piast swego syna,
                       siedmioletnie jasne pacholę,     

mówiąc: -

Piast

Nadeszła godzina,
aby ściąć mu włosy na czole.
Zetnijcie mu włosy złotawe,
nadajcie mu imię sami
i odkryjcie, co tajne przed nami:
jego przyszłe losy i sławę. –

Narrator
Postrzygli wędrowcy dziecię,
Ziemowita mu dając miano.

Przybysze
- Piaście, syn twój będzie Polanom
księciem, zyszcze on sławę w świecie,
ród twój będzie królewskim wieki
i posiędzie sławę i włoście... –

Narrator
Tyle rzekli nieznani goście
i odeszli znów w świat daleki (...).

Rys. Hanka Kamecka Pedersen